PACT 112: één engagement, één doel

Een 112-permanentie vraagt mensen, opleiding, rust en een organisatie die dag en nacht betrouwbaar blijft. Met PACT 112 maken Belgambu en vijf onafhankelijke ziekenwagendiensten zichtbaar hoe zij die opdracht professioneel, duurzaam en kwaliteitsvol opnemen, met de patiënt als vertrekpunt.

Wie een 112-permanentie organiseert, weet dat de beschikbaarheid van een voertuig maar een deel van het verhaal is. Achter elke uitruk staan hulpverleners-ambulanciers, planners en ondersteunende medewerkers. Zij moeten de permanentie 24 uur per dag en 7 dagen per week bemannen, onverwachte afwezigheden opvangen, opleidingen en bijscholingen organiseren en na ingrijpende interventies ondersteuning bieden.

Vanuit die dagelijkse realiteit nam Belgambu het initiatief voor PACT 112. ACL-ACK, Ambuce Rescue-Team, Aventus Care, FirstCare en Vyvex werkten het engagementskader samen met hun beroepsvereniging uit en ondertekenden het op 23 juni 2026. De vijf diensten hebben elk hun eigen werking en blijven zelfstandige ondernemingen en concurrenten. De personeels- en kwaliteitsnormen in het engagement zijn minimumstandaarden die elk lid autonoom invult binnen zijn eigen werking. PACT 112 bevat daarom geen afspraken over prijzen, tarieven, klanten of werkingsgebieden. Het gaat over de manier waarop zij een 112-permanentie organiseren, over de verantwoordelijkheden die daarbij horen en over hoe het beroep van hulpverlener-ambulancier een volwaardige en duurzame carrièrekeuze kan zijn.

De vier letters van PACT

  • Permanence: een betrouwbare 24/7-dienstverlening met voldoende personeel en rust tussen shifts.
  • Accountability: correcte arbeidsvoorwaarden en een verantwoord gebruik van publieke middelen.
  • Competence: opleiding, bijscholing, oefeningen en kwaliteitschecks.
  • Team: verschillende statuten die samenwerken rond een sterke professionele kern.

Zij ondertekenden PACT 112

Naast Belgambu, als initiatiefnemer en verbindende factor, ondertekenden volgende leden die DGH/112-permanenties organiseren PACT 112. Dat zijn:

  • ACL-ACK
  • Ambuce Rescue-Team
  • Aventus Care
  • FirstCare
  • Vyvex

“We slaagden erin om over de onderlinge concurrentie heen te kijken”, zegt Belgambu-voorzitter Kenneth Arkesteyn. “We zaten gedurende enkele weken samen rond de tafel en kwamen tot een gemeenschappelijke visie.” Die visie vertrekt bij de patiënt: wie dringend hulp nodig heeft, moet kunnen rekenen op een beschikbare ziekenwagen, een veilig werkend team en een organisatie die de kwaliteitslat hoog legt.

Vier letters als vaste kapstok

De naam bundelt de vier bouwstenen van het engagement. Permanence verwijst naar een betrouwbare 24/7-organisatie. Accountability gaat over correcte arbeidsvoorwaarden, publieke middelen en verantwoording tegenover partners. Competence staat voor opgeleide en inzetbare hulpverleners-ambulanciers. Team beschrijft hoe verschillende statuten samenwerken rond een sterke professionele kern.

Binnen PACT 112 slaat die professionaliteit op het statuut en de organisatie van de personeelsbasis. Het woord zegt niets over de motivatie, inzet of kwaliteit van andere statuten, met name vrijwilligers en semi-agorale medewerkers (dit zijn de vrijwillige hulpverleners-ambulanciers die gebruikmaken van een apart fiscaal statuut en een hogere kostenvergoeding ontvangen dan vrijwilligers die vallen onder de vrijwilligerswet). Deze profielen blijven een waardevolle rol vervullen binnen afspraken over planning, rust en kwaliteit.

De engagementen gelden per standplaats, ook wanneer een Belgambu-lid een permanentie bemant in opdracht van een ziekenhuis of een andere erkende dienst. Zo biedt PACT 112 eenzelfde referentie voor de partners binnen de hulpverleningsketen.

Een vaste basis voor de permanentie

De eerste concrete keuze betreft de personeelsbezetting. Voor een 24/7-standplaats met twee hulpverleners-ambulanciers voorziet het lid een personeelsplan van minstens 11 voltijdsequivalenten. Minstens 8 VTE worden ingevuld door medewerkers met een arbeidsovereenkomst. Voor een 24/7-PIT-standplaats, waar per shift één hulpverlener-ambulancier samenwerkt met een verpleegkundige, geldt een minimum van 5,5 VTE, waarvan minstens 4 VTE met een arbeidsovereenkomst. Bij een gedeeltelijke permanentie worden de normen evenredig toegepast.

Een betrouwbare permanentie steunt op een sterke en voldoende ruime personeelsbasis. Zo blijft de planning ook verzekerd bij ziekte, verlof, opleiding of onverwachte afwezigheden. Vrijwilligers, semi-agorale medewerkers en medewerkers met een arbeidsovereenkomst vullen elkaar daarin aan. Elk statuut draagt vanuit zijn eigen rol bij aan de continuïteit en de kwaliteit van de hulpverlening.

Thomas Christiaen van Ambuce Rescue-Team noemt semi-agorale medewerkers en vrijwilligers een onmisbare aanvulling op de vaste personeelskern. Tegelijk blijft voldoende instroom van geschoolde hulpverleners-ambulanciers nodig. Daarom ondersteunt hij de vraag van Belgambu om te voorzien in voldoende opleidingsplaatsen, een goede geografische spreiding van de opleidingen en toegang voor kandidaten die nog niet aan een erkende 112-dienst verbonden zijn.

Eén team, gedeelde verantwoordelijkheid

Verschillende statuten brengen verschillende regels mee. Vrijwilligers werken binnen de vrijwilligerswet en kunnen een kostenvergoeding ontvangen. Semi-agorale medewerkers worden binnen een apart fiscaal en sociaal kader vergoed. Medewerkers met een arbeidsovereenkomst vallen onder PC 330.04. PACT 112 brengt die groepen niet onder één statuut, maar verbindt ze wel aan hetzelfde doel: veilige en kwaliteitsvolle hulp voor de patiënt.

Het draait rond een realistische planning, voldoende rust- en hersteltijden, en een open cultuur waarin vermoeidheid bespreekbaar is. Ook de hulpverlener-ambulancier draagt verantwoordelijkheid, benadrukt Thomas Christiaen van Ambuce Rescue-Team. “Het kan niet de bedoeling zijn dat iemand meer dan 24 uur aaneensluitend actief is binnen de 112, ongeacht het statuut of het aantal organisaties waarvoor iemand prestaties uitvoert. Als werkgever heb je daar geen sluitende controle over. De hulpverlener moet dus ook zelf oordelen of hij of zij fit en alert genoeg is om dringende interventies uit te voeren.”

Tussen twee shifts voorziet PACT 112 minstens elf uur rust. Voor één werkgever is niet altijd zichtbaar welke prestaties iemand elders of onder een ander statuut uitvoert, en hoe fit en alert die persoon aan een 112-permanentie begint. Daarom ligt de verantwoordelijkheid bij beide partijen: een goede planning werkt pas wanneer medewerkers ook zelf hun grenzen bewaken.

Correcte voorwaarden houden mensen aan boord

Een duurzame personeelsbasis vraagt meer dan een minimumaantal namen op de planning. Elke hulpverlener-ambulancier met een arbeidsovereenkomst wordt volgens PACT 112 verloond binnen PC 330.04, met de toepasselijke barema’s en afspraken voor arbeidsduur, nacht-, weekend- en feestdagwerk. Werknemers ontvangen binnen het wettelijke en sectorale kader een maaltijdcheque per gewerkte dag en worden aangesloten bij een hospitalisatieverzekering of een gelijkwaardig alternatief.

Wettelijk geldige afspraken en verworven rechten blijven behouden. Zijn ze gunstiger dan de PACT 112-normen, dan blijven ze gelden voor de betrokken medewerker. Nieuwe medewerkers volgen de afspraken uit PACT 112. Een dienst die nog niet volledig aan alle afspraken voldoet, kan via een door Belgambu aanvaard groeipad naar de normen toewerken.

Caro Travers van FirstCare wijst erop dat goed werkgeverschap zich ook buiten het loonpakket situeert. “Statuten en de bijhorende verloning zijn relevant, maar het gaat veel ruimer. Mentale ondersteuning bij verbale of fysieke agressie is een van de belangrijke niet-financiële aspecten.” Een aanspreekpunt dat het werk kent en helpt bij de opvolging, verlaagt de drempel om steun te vragen.

Opleiding en ervaring

Competence begint bij een degelijke basisopleiding en loopt door tijdens de volledige loopbaan. Elk lid voorziet een opleidingsplan en onboardingprocedure voor nieuwe medewerkers. Bijscholing en oefeningen houden de kennis en vaardigheden op peil, met aandacht voor rijvaardigheid, communicatie, veiligheid en omgaan met agressie. De gevolgde opleidingen worden geregistreerd.

Kris Verbeeck van Vyvex: “De inhoud van de opleiding primeert boven de financiële impact ervan. De kwaliteit van de zorg die de patiënt krijgt, moet op elk moment boven de kostprijs van de opleiding staan.” Ook praktijkervaring telt. Francois Oliviers van ACL-ACK: “Het ideaal is een kleinere pool vrijwilligers of semi-agorale medewerkers die jaarlijks voldoende shiften draait op de dienst 112. Wij gaan uit van minimaal twintig ritten per jaar om de kwaliteit op peil te houden.”

En dat kwaliteitsbeleid stopt niet wanneer de ziekenwagen terug op de standplaats staat. Incidenten en bijna-incidenten worden opgevolgd, impactvolle interventies kunnen nabesproken worden en klachten worden geregistreerd. Door procedures te evalueren herkennen de organisaties oorzaken van deze incidenten en leggen verbeteracties vast, vanuit een neutrale, brede blik.

Publieke middelen verantwoord inzetten

Accountability heeft ook een maatschappelijke betekenis. De dringende geneeskundige hulpverlening wordt gefinancierd met publieke middelen. Bij medewerkers met een arbeidsovereenkomst vloeit via werkgevers- en werknemersbijdragen een deel terug naar de sociale zekerheid. Voor Belgambu hoort dat bij een duurzame organisatie van zorg die door de samenleving wordt betaald.

“Als een goede huisvader zetten we de publieke middelen efficiënt en verantwoord in”, zegt Kenneth Arkesteyn. De Belgambu-leden besteden eventuele overschotten opnieuw aan personeel, opleiding, kwaliteit, veiligheid, materiaal en continuïteit. Dat sluit aan bij de waarden en normen die de beroepsvereniging in 2024 vastlegde.

Voldoende financiering blijft uiteraard noodzakelijk voor een kwalitatieve dienstverlening. “Met voldoende budget kunnen we investeren in betere arbeidsomstandigheden, de laatste innovaties in materialen, moderne communicatietechnologie en de elektrificatie van onze vloot”, zegt Thom Cleymans van Aventus Care. “De hulpverleningszones hebben grotere budgetten en gaan hier vandaag een stuk verder in. Maar niet alle investeringen dragen bij tot kwaliteitsvolle hulpverlening voor de patiënt. Het is niet omdat je gouden wieldoppen hebt, dat je betere zorg biedt.”

Zelfevaluatie en opvolging van de afspraken

PACT 112 is een engagementskader met een opvolgingsmechanisme. Elk lid voert jaarlijks een zelfevaluatie uit en verklaart dat het de engagementen naleeft of een aanvaard groeipad volgt. Zo’n groeipad beschrijft de beginsituatie, de geplande stappen, de timing en de opvolging. Belgambu kan extra toelichting vragen over het personeelsplan, arbeidsovereenkomsten, rusttijden, opleidingen en kwaliteit.

De formele aanvaarding van de engagementen volstaat om tot PACT 112 toe te treden. Het label wordt per standplaats gebruikt en pas na bevestiging door Belgambu. Bij onvoldoende naleving van de engagementen of onvoldoende inspanningen om beter te voldoen, kan Belgambu de deelname aan PACT 112 schorsen of beëindigen.

Voor overheden, ziekenhuizen en lokale besturen maakt PACT 112 zichtbaar wat achter een ziekenwagen staat: personeelsinzet, continuïteit, arbeidsvoorwaarden, opleiding, incidentopvolging en het gebruik van publieke middelen. Het legt uitdagingen en opportuniteiten bloot om aan een kwalitatieve dringende hulpverlening te blijven bouwen. Professionele permanenties vragen stabiele financiering, voldoende opleidingsmogelijkheden en blijvende aandacht voor instroom. PACT 112 toont dat onafhankelijke ziekenwagendiensten zelf minimumnormen kunnen vastleggen en jaarlijks kunnen evalueren in welke mate hun werking eraan voldoet. Zodat de patiënt dag en nacht kan rekenen op hulp die beschikbaar, veilig en goed georganiseerd is.