Hiaat in wet bemoeilijkt zittend en rolstoelpatiëntenvervoer

Na dertien zaken voor de rechtbank, telkens met een vrijspraak als resultaat, zoekt Caro Travers van FirstCare al jarenlang een manier om zich wettelijk in orde te maken voor het zittend- en rolstoelpatiëntenvervoer. “Door een hiaat in de wetgeving kunnen we ons niet in regel stellen”, zegt Caro. “Ons personeel en onze patiënten zijn hier de dupe van.”

In 2022 lag een voorstel op tafel om de leemte tussen het niet-dringend liggend patiëntenvervoer en taxivervoer in te vullen door het zittend- en rolstoelpatiëntenvervoer door ambulances te laten uitvoeren. “Dat zou een absolute overshoot zijn”, vindt Kenneth Arkesteyn, voorzitter van Belgambu.

“Technisch kan het een oplossing bieden, maar wij vrezen dat dit al snel een lege doos zou worden. Patiënten die normaal zittend- of rolstoelpatiëntenvervoer krijgen, dreigen door de hogere kostprijs in een taxi gedumpt te worden. De begeleiding en ondersteuning die je van patiëntenvervoer mag verwachten valt dan weg. Dat is de bedoeling niet.”

Gerichte controles

In 2019 werd voor het eerst een voertuig voor zittend- en rolstoelpatiëntenvervoer van FirstCare gecontroleerd. “We vielen compleet uit de lucht”, vertelt Caro. “De jurist die we toen contacteerden zei dat we niet onder de taxiwetgeving vallen en ons dus niets te verwijten valt. Toch werden we ook daarna veelvuldig gecontroleerd en voor de rechtbank gedaagd.” Dat levert Caro extra administratie en veel gedoe op. Toch was de voornaamste zorg haar medewerkers beschermen. Zij bleken persoonlijk aansprakelijk als ze geen bestuurderspas hadden, ook al voeren ze geen taxirit uit. “Onbegrijpelijk, maar om hen in te dekken maakten we zo’n bestuurderspas verplicht. De jaarlijkse kostprijs, 25 euro per bestuurder per jaar, nemen we op ons.”

De voertuigen van Caro worden, naar hun aanvoelen, niet toevallig uit het verkeer gehaald. “De agenten wachten aan de ingang van ziekenhuizen om ons te controleren. Of ze spotten ons op ANPR-camera’s en plukken ons van de weg. Dit voelt aan als een heksenjacht. Voor de rechtbank kunnen we telkens bewijzen dat we een patiënt vervoerden en dan worden we vrijgesproken, want daar is geen wetgeving rond.”

“Een welbepaalde stad gaf een Belgambu-lid taxiplaten op voorwaarde dat ze geen taxivervoer gaan doen. Pure Kafka.”

Belgambu pleit voor een ‘voertuig transport van patiënten’ (VTP)

Om sneller tot een oplossing te komen, kroop Belgambu zelf in de pen. De beroepsvereniging legde een voorstel op tafel met een zogenaamde VTP: een aangepast voertuig met gekwalificeerde bestuurder. Een tussentype tussen een taxi en een ambulance. “In Wallonië, Brussel en Frankrijk werkt dat. De zogenaamde VSL’s (Véhicule Sanitaire Léger) zijn daar een goede oplossing. We vinden het daarom extra vervelend dat die suggestie in Vlaanderen niet grondig bekeken wordt”, zegt Kenneth.

Om incidenten in de toekomst zoveel mogelijk te vermijden, vroeg FirstCare intussen voor een deel van hun wagenpark T-platen aan. “Al zijn ook daar grote kanttekeningen bij”, benadrukt Caro. “Voor taxiplaten moeten we de NACEBEL-code bij ons ondernemingsnummer aanpassen, terwijl we geen taxidiensten leveren. De taxiwetgeving verstrengt trouwens met strikte ecoscores. Elektrische wagens zijn voor rolstoelpatiëntenvervoer technisch onmogelijk, de batterijen zitten in het chassis en die ruimte hebben wij nodig in de ombouw om rolstoelpatiënten te vervoeren. Bovendien komt er in veel steden en gemeentes een aanzienlijke kostprijs bij die T-platen kijken. Binnenkort verhuizen we naar Kortrijk. Daar kost een T-plaat enkele honderden euro’s. Doe dat maal veertig voertuigen en je begrijpt dat deze halve oplossing geen optie is.”

Kenneth kent een gelijkaardig voorbeeld: “Een van onze Belgambu-leden kreeg van de stad waar ze gevestigd zijn te horen dat ze T-platen krijgen, op voorwaarde dat ze geen taxivervoer doen omdat dit marktverstorend is voor de al vergunde taxi’s. Pure Kafka en een duidelijk bewijs van het totale gebrek aan logica in dit verhaal.”

“Voor de rechtbank kunnen we telkens bewijzen dat we een patiënt vervoerden en dan worden we vrijgesproken, want daar is simpelweg geen wetgeving rond.”

Veiligheid en de patiënt op de eerste plaats

Zowel de ziekenwagendiensten als de beroepsorganisatie zijn niet tegen controles, zolang ze de veiligheid en goede zorg helpen bewaken. Want die staan altijd voorop. “Wij zijn de eersten die over veiligheid nadenken en initiatieven hierrond toejuichen. Maar deze controles voelen heel persoonlijk. Vooral omdat niemand weet hoe we ons in regel kunnen stellen”, zegt Caro.

Voorlopig blijft Belgambu gesprekken voeren en meezoeken naar oplossingen. Helaas is het geen eenvoudig traject. Kenneth: “Bij de Vlaamse administratie krijgen we weinig positieve respons op onze insteken en ideeën, zoals de VTP. Onze leden kunnen erop rekenen dat we dit dossier niet loslaten. Patiënten die hun afspraken missen, ziekenwagendiensten die zich onterecht moeten verantwoorden voor de rechter, medewerkers die stress ervaren en ziekenhuizen die aan efficiëntie inboeten door verstoorde ritten: hier wordt niemand beter van.”